Zorg
Inspanningsgebonden hitteberoerte (IHB)
Op deze pagina vindt u een praktische en overzichtelijke samenvatting van de huidige wetenschappelijke inzichten rondom inspanningsgebonden hitteberoerte (IHB). Het doel is om zorgprofessionals snel toegang te geven tot de belangrijkste informatie over herkenning, behandeling, nazorg en risicofactoren
Herkennen inspanningsgebonden hitteberoerte
Een IHB is een levensbedreigende aandoening die ontstaat door ernstige oververhitting tijdens lichamelijke inspanning, meestal onder warme omstandigheden. Het klinisch beeld wordt gekenmerkt door een combinatie van hyperthermie (kerntemperatuur > 40°C) en disfunctie van het centraal zenuwstelsel (CZS).
Vroege alarmsignalen
De meest voorkomende klachten voorafgaand aan een hitteberoerte passen bij hitte-uitputting of hitteflauwte:
- Hevige dorst
- Uitputting
- Hoofdpijn
- Duizeligheid
- Spierpijn
- Krampen
Bij een dreigende inspanningsgebonden hitteberoerte treedt daarnaast CZS-dysfunctie op. Dit is hét belangrijkste alarmsymptoom en kan zich uiten als:
- Verward of vreemd gedrag
- Vergeetachtigheid
- Desoriëntatie
- Verminderd bewustzijn
- Epileptische aanvallen
- Ataxie of moeite met lopen
Denk bij verwardheid of collaps tijdens inspanning in de warmte altijd aan een inspanningsgebonden hitteberoerte en start direct met agressieve koeling.
Behandeling: snelle en agressieve koeling
De hoeksteen van de behandeling is directe en agressieve koeling. De snelste methode is onderdompeling in een ijsbad. Indien een ijsbad niet beschikbaar is, kies dan voor alternatieve koelmogelijkheden in volgorde van effectiviteit:
Bij een ijsbad wordt de patiënt gedompeld in water van 1-6°C, met als doel de kerntemperatuur zo snel mogelijk (binnen een half uur) te verlagen tot onder 39,0°C. Streefwaarden zijn:
Verlies geen tijd met het verplaatsen van de patient!
Nazorg en follow-up
Patiënten die een IHB hebben doorgemaakt hebben een verhoogd risico op recidief.
Wanneer een IHB optreedt zonder duidelijke externe risicofactoren (zoals extreme hitte) kan er sprake zijn van individuele predispositie. In dat geval kan nadere evaluatie worden overwogen. Er bestaan enkele testen die het risico op recidief inschatten, maar deze zijn momenteel nog onvoldoende betrouwbaar om herhaling met zekerheid uit te sluiten.
Tekort aan elektrolyten (natrium, magnesium) of een glucosetekort kan tot symptomen leiden die vergelijkbaar zijn met symptomen van hitteberoerte. Bloedonderzoek kan waar nodig uitsluitsel geven.
Restklachten
Na een IHB kunnen restklachten optreden zoals:
- Vermoeidheid
- Cognitieve klachten
- Spierpijn of rhabdomyolyse
- Verminderde inspanningstolerantie
In de meeste gevallen is het beloop na de acute fase gunstig. Routinematig aanvullend onderzoek naar de oorzaak van deze klachten wordt niet geadviseerd. Pas wanneer herstel stagneert kan aanvullend onderzoek overwogen worden.
Risicofactoren
De belangrijkste risicofactoren voor het ontstaan van een IHB zijn:
- Hoge omgevingstemperatuur
- Hoge luchtvochtigheid
- Inspanning in volle zon
- Dehydratie
- Prestatiedruk (PR willen lopen)
- Groepsdruk
- Overgemotiveerd
- Onderdrukken van signalen
- Niet fit zijn
Risicogroep
In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, treft een hitteberoerte NIET vooral ongetrainde of oudere sporters. Uit onderzoek blijkt dat het profiel van een gemiddelde IHB-patiënt vaak is:
- Gemiddelde leeftijd: 32 jaar
- BMI: ± 23
- Gemiddeld tot zeer goed getraind
Daarnaast speelt prestatiedruk vaak een grote rol, zowel intern (nieuw persoonlijk record) als extern (groepsdruk of wedstrijdcontext).