Organisaties
Sportevenementen in de warmte: veilig en verantwoord organiseren
Over de hele wereld worden hardloop- en sportevenementen georganiseerd bij hoge temperaturen. Dat kan verantwoord, mits sporters goed worden voorbereid en de organisatie de juiste maatregelen treft. Goede voorbeelden zijn internationale evenementen als de Marathon des Sables (250 km door de Sahara) en de Badwater 135 (220 km door Death Valley). Temperaturen lopen daar op tot boven 45°C. Toch kunnen sporters deze extreme omstandigheden aan, zolang de risico’s serieus genomen worden en de organisatie professioneel handelt.
Ook in onze gematigde klimaatzones moet men beducht zijn voor hitteletsel, al vanaf een gevoelstemperatuur van 15ºC kan door intensiteit en duur van de inspanning hitteletsel (hittestress, oververhitting) ontstaan.
Stichting Hittebewust Sporten pleit voor betere voorlichting en een doordacht veiligheidsbeleid, zodat:
- organisaties de juiste maatregelen nemen voor een zo veilig mogelijk evenement
- het aantal slachtoffers door hittestress wordt beperkt
- het risico op het stilleggen van een evenement wordt verkleind
- negatieve media-aandacht wordt voorkomen
Wanneer is het te warm om een evenement door te laten gaan?
Of het te warm is om te sporten wordt bepaald door de zogeheten hittebelasting. Dit is een combinatie van:
- Temperatuur
- Luchtvochtigheid
- Windsnelheid
- Zonintensiteit
De meest gebruikte maat hiervoor is de Wet Bulb Globe Temperature (WBGT). Bij een hoge WBGT neemt het risico op hittestress en hitteberoerte sterk toe, vooral bij langdurige of intensieve inspanning. Organisaties hanteren richtlijnen gebaseerd op deze WBGT om te beslissen of evenementen doorgang kunnen vinden. Een bekend voorbeeld: tijdens de Olympische Spelen van Tokio (2020) werd de marathon verplaatst en vervroegd, omdat de verwachte WBGT rond 28°C lag.
Wetenschapper Roberts adviseert in zijn publicatie zelfs om marathons bij een WBGT boven 21°C niet meer te laten starten.
Bewustwording bij deelnemers
Hittebewust sporten begint bij inzicht en bewustwording van de sporter zelf. Hiervoor heeft de Stichting Hittebewust Sporten de ThermoClinic ontwikkeld. Tijdens deze clinic:
- wordt de kerntemperatuur van sporters tijdens inspanning gemeten
- zien deelnemers hoe snel hun temperatuur richting 39°C oploopt
- leren zij dat de temperatuur na-ijlt op de hartslag en zelfs ná de run nog verder stijgt
- leren zij de risico’s te benoemen, symptomen te herkennen en een heatstroke behandeling in te zetten
Deze ervaring heeft grote impact op de bewustwording van de deelnemers en helpt ze betere keuzes te maken tijdens wedstrijden. Zie verder de Thermoclinics website.
Voorlichting vanuit de organisatie
De organisatie speelt een sleutelrol in het informeren van deelnemers. Wetenschappelijke inzichten helpen hierbij. Op basis van wetenschappelijk onderzoek zijn de belangrijkste risicofactoren voor hittestress:
- hoge temperatuur
- zonnestraling
- hoge luchtvochtigheid
- onvoldoende drinken
- prestatiedruk (PR willen lopen)
- niet fit aan de start
- onvoldoende herstel en slaap
De organisatie kan deze informatie actief communiceren via:
- mail aan deelnemers
- website
- social media
- briefing vooraf
Uit onderzoek van Mantzios et al. blijkt bovendien dat de beste marathonprestaties worden geleverd rond 11°C. Organisaties kunnen deelnemers bij verwachte hogere temperaturen stimuleren om hun PR-pogingen te bewaren voor een koeler evenement.
Veiligheidsmaatregelen en scenario’s
Een goed warmteprotocol maakt het verschil. Goede maatregelen worden hieronder opgesomd.
Voor het evenement
- Starttijd aanpassen (bijvoorbeeld vroeg in de ochtend of ’s avonds laat)
- Kiezen van een schaduwrijk parcours, zeker in het finishgebied en in de laatste 5 km
- Extra communicatiemomenten over hitte en risico’s
- Adviseren en (waar mogelijk) toetsen of deelnemers goed zijn voorbereid
- Duidelijke criteria vastleggen voor inkorten, aanpassen of annuleren
- Voldoende zorgcapaciteit regelen/inkopen om tijdens het evenement volgens afgesproken KPI’s zorg te kunnen leveren aan deelnemers
Tijdens het evenement
- Extra drinkposten
- Verplicht wandelmoment bij drinkposten, zodat het verstrekte water ook wordt opgedronken
- Extra zorgverleners langs het parcours met middelen om agressief te koelen
- Tijdregistratie uitschakelen bij extreme hitte en/of overbelasting zorgverlening
- Mogelijkheid om deelnemers uit de wedstrijd te halen
Na de finish
- Zorgen voor schaduwrijk finishgebied
- Drankposten en sproeiers of neveldouches in het finishgebied
- Koelzones met ventilatoren
- Groot uitloopgebied
- IJsbaden begeleid door zorgprofessionals
Conclusie
Sporten in de hitte kán, maar vraagt om verantwoordelijkheid. Met de juiste voorbereiding, goede communicatie en slimme maatregelen kunnen organisatoren hun evenement veiliger, professioneler en toekomstbestendig maken.
De website van Veldnorm Evenementenzorg heeft een apart deel met maatregelen voor duursport en hardlopen die organisatoren concreet kunnen helpen een veilig duursportevenement te realiseren.